De rol van de ECB en de invloed op spaarrentes
Hoe beïnvloedt de ECB-rente de spaarrente? Lees hoe beleidsrentes via geldmarkten en banken doorwerken en waarom aanbieders verschillend reageren.
De Europese Centrale Bank, meestal afgekort tot ECB, bepaalt niet rechtstreeks hoeveel rente je op een spaarrekening ontvangt. Toch hebben haar rentebesluiten veel invloed op de renteomgeving waarin banken opereren.
De ECB-rente werkt via geldmarkten, financieringskosten, kredietrentes en de balansen van banken door naar consumenten. Banken bepalen vervolgens zelf welke spaarrente zij aanbieden. Daarom bewegen spaarrentes vaak in dezelfde richting als de ECB-rente, maar niet altijd onmiddellijk, volledig of met hetzelfde percentage.
Wat doet de ECB?
De ECB is verantwoordelijk voor het monetaire beleid in de eurozone. De belangrijkste taak is het bewaken van prijsstabiliteit. De ECB streeft daarbij naar een inflatie van 2% op middellange termijn.
Wanneer de inflatie langdurig te hoog is, kan de ECB de rente verhogen om lenen duurder te maken en de economische vraag af te remmen. Wanneer de inflatie te laag is of de economie sterk verzwakt, kan de ECB de rente verlagen om financiering goedkoper te maken en de economische activiteit te ondersteunen.
De ECB kijkt bij haar besluiten onder meer naar:
de actuele en verwachte inflatie;
de onderliggende prijsontwikkeling;
lonen en arbeidskosten;
economische groei;
de kredietverlening door banken;
financiële risico’s en internationale ontwikkelingen.
De ECB benadrukt dat zij haar rentebesluiten per vergadering neemt op basis van de dan beschikbare economische gegevens. Een vooraf vastgelegd rentepad bestaat daarom niet.
Welke drie ECB-rentes zijn er?
De ECB stelt drie officiële rentetarieven vast.
Depositofaciliteitsrente
De depositofaciliteitsrente is de vergoeding die banken ontvangen wanneer zij overtollige centrale-bankreserves voor één nacht bij het Eurosysteem plaatsen.
Deze rente is momenteel het belangrijkste tarief waarmee de ECB haar monetaire koers stuurt. Korte geldmarktrentes bewegen doorgaans in de buurt van deze depositofaciliteitsrente.
Basisherfinancieringsrente
De basisherfinancieringsrente is de rente die banken betalen bij reguliere krediettransacties met het Eurosysteem waarvoor zij geschikt onderpand moeten aanleveren.
Sinds september 2024 ligt deze rente 15 basispunten boven de depositofaciliteitsrente.
Marginale beleningsrente
De marginale beleningsrente is het tarief waartegen banken voor één nacht geld kunnen lenen van het Eurosysteem tegen onderpand.
Deze rente ligt normaal gesproken hoger dan de basisherfinancieringsrente en vormt de bovenzijde van de corridor voor zeer korte marktrentes.
Hoe hoog zijn de ECB-rentes sinds juni 2026?
De ECB verhoogde haar drie officiële rentetarieven in juni 2026 met 25 basispunten. Met ingang van 17 juni 2026 gelden:
Depositofaciliteitsrente: 2,25%.
Basisherfinancieringsrente: 2,40%.
Marginale beleningsrente: 2,65%.
Een basispunt is 0,01 procentpunt. Een renteverhoging van 25 basispunten betekent dus een verhoging van 0,25 procentpunt.
Hoe werkt de ECB-rente door naar spaarrentes?
De ECB-rente wordt niet rechtstreeks op een particuliere spaarrekening toegepast. De doorwerking verloopt in meerdere stappen.
De ECB past haar officiële rentetarieven aan.
Korte geldmarktrentes en renteverwachtingen reageren.
De financieringskosten en mogelijke opbrengsten van banken veranderen.
Banken bepalen opnieuw hun tarieven voor leningen, hypotheken, spaarrekeningen en deposito’s.
De spaarrente kan uiteindelijk stijgen of dalen.
Deze stappen vinden niet allemaal op hetzelfde moment plaats. Financiële markten kunnen al reageren voordat de ECB een besluit neemt, omdat beleggers en banken toekomstige renteveranderingen proberen te voorspellen.
Een aangekondigde renteverhoging kan daardoor al gedeeltelijk in marktrentes zijn verwerkt voordat de officiële ECB-rente daadwerkelijk verandert.
Waarom is de depositofaciliteitsrente belangrijk voor spaarders?
De depositofaciliteitsrente vormt een belangrijk anker voor korte rentes in de eurozone. Wanneer deze rente stijgt, nemen doorgaans ook de rendementen op kortlopende geldmarktinstrumenten toe.
Banken vergelijken verschillende financieringsmogelijkheden en verschillende bestemmingen voor hun liquide middelen. De vergoeding die zij spaarders bieden, hangt daardoor mede samen met de bredere geldmarktrente.
Dit betekent niet dat een bank het geld van iedere spaarder rechtstreeks tegen de depositofaciliteitsrente bij de ECB kan plaatsen en het verschil als winst houdt. De balans en financiering van een bank zijn complexer. De depositofaciliteitsrente is vooral een referentiepunt voor de korte renteomgeving.
Waarom reageren spaarrentes langzamer dan ECB-rentes?
Banken hoeven een ECB-verhoging of -verlaging niet direct door te geven aan spaarders. Zij bepalen hun spaarrente op basis van hun eigen financiële positie en commerciële strategie.
Een bank kijkt onder meer naar:
de hoeveelheid spaargeld die al bij de bank staat;
de behoefte aan aanvullende financiering;
de kosten van alternatieve financieringsbronnen;
de concurrentie met andere banken;
hoe snel klanten overstappen voor een hogere rente;
de rente op leningen en andere bezittingen van de bank;
de gewenste rentemarge;
het soort spaarproduct.
Een bank die al ruim voldoende spaargeld heeft, hoeft mogelijk geen hoge rente te bieden om extra geld aan te trekken. Een kleinere of groeiende bank kan juist sneller reageren met een hogere rente.
DNB heeft vastgesteld dat veranderingen in de beleidsrente doorgaans sneller en vollediger doorwerken in nieuwe hypotheekrentes dan in spaarrentes.
Waarom verhogen banken de spaarrente niet altijd volledig?
Een renteverhoging geldt vaak niet alleen voor nieuw ingelegd geld, maar ook voor miljarden euro’s die bestaande klanten al op hun rekeningen hebben staan.
Wanneer een bank de spaarrente met 0,25 procentpunt verhoogt, stijgen daardoor direct de rentekosten over een groot bestaand spaarsaldo. De bank moet deze extra kosten afwegen tegen het risico dat klanten vertrekken wanneer de rente te laag blijft.
Banken met veel loyale klanten of klanten die weinig vergelijken, kunnen minder druk ervaren om de volledige rentestijging door te geven.
Wat gebeurt er bij een renteverlaging?
Wanneer de ECB haar rente verlaagt, dalen korte geldmarktrentes meestal eveneens. Daardoor kan de vergoeding die banken op liquide middelen en nieuwe leningen ontvangen afnemen.
Banken kunnen vervolgens besluiten hun variabele spaarrente te verlagen. Ook hier verschilt de timing:
sommige banken reageren vrijwel direct;
andere banken wachten enkele weken of maanden;
banken die extra spaargeld nodig hebben, kunnen hun rente langer hoog houden;
tijdelijke acties kunnen blijven bestaan ondanks een lagere ECB-rente.
Een renteverlaging door de ECB is daarom geen garantie dat iedere spaarrekening onmiddellijk met hetzelfde percentage wordt verlaagd.
Vrij opneembare spaarrente en depositorente reageren anders
De rente op een vrij opneembare spaarrekening is meestal variabel. De bank kan deze rente op ieder moment wijzigen, binnen de productvoorwaarden.
Een depositorente staat gedurende de afgesproken looptijd vast. Voor nieuwe deposito’s kijkt de bank niet alleen naar de huidige ECB-rente, maar ook naar verwachtingen voor de toekomstige rente.
Wanneer financiële markten verwachten dat de ECB de rente gaat verlagen, kunnen langere depositorentes al dalen voordat de ECB daadwerkelijk een verlaging aankondigt. Verwachten markten juist verhogingen, dan kunnen depositorentes eerder oplopen.
Daardoor kan bijvoorbeeld de rente op een deposito van vijf jaar dalen, terwijl de actuele depositofaciliteitsrente nog ongewijzigd is.
Ontwikkeling van de ECB-depositorente
De afgelopen jaren laten zien hoe sterk de renteomgeving kan veranderen.
Juni 2014: de depositofaciliteitsrente werd voor het eerst negatief en daalde naar −0,10%.
Juli 2022: de ECB verhoogde de rente en beëindigde de periode met een negatieve depositofaciliteitsrente.
September 2023: de depositofaciliteitsrente bereikte 4,00%.
Juni 2024: de ECB begon de rente te verlagen; de depositofaciliteitsrente ging naar 3,75%.
Juni 2025: na meerdere verlagingen stond de depositofaciliteitsrente op 2,00%.
Juni 2026: de ECB verhoogde de depositofaciliteitsrente naar 2,25%.
Deze ontwikkeling toont aan dat ECB-rentes niet alleen kunnen stijgen of dalen, maar ook langere tijd ongewijzigd kunnen blijven.
Waarom was de spaarrente tijdens de negatieve ECB-rente zo laag?
Vanaf 2014 was de depositofaciliteitsrente negatief. Banken ontvingen toen geen vergoeding voor overtollige reserves bij het Eurosysteem, maar betaalden daar rente over.
In combinatie met lage marktrentes en ruime liquiditeit zorgde dit voor een omgeving waarin spaarrentes zeer laag werden. Sommige banken rekenden bij grote saldi zelfs een negatieve rente.
Toen de ECB vanaf juli 2022 de rente snel verhoogde, liepen ook veel spaarrentes weer op. De stijging bij spaarrekeningen bleef bij veel banken echter achter bij de volledige stijging van de ECB-rente.
Bepaalt alleen de ECB de spaarrente?
Nee. De ECB bepaalt de algemene renteomgeving, maar niet de uiteindelijke rente van een individuele bank.
Ook deze factoren zijn belangrijk:
concurrentie op de Nederlandse en Europese spaarmarkt;
de financieringsbehoefte van de bank;
de verhouding tussen spaargeld en uitstaande leningen;
renteverwachtingen op financiële markten;
de looptijd van het product;
tijdelijke acties en voorwaarden;
de kostenstructuur en commerciële strategie van de bank.
Hierdoor kunnen verschillende banken binnen dezelfde eurozone op hetzelfde moment sterk uiteenlopende spaarrentes aanbieden.
Wat betekent een ECB-besluit praktisch voor spaarders?
Een ECB-besluit geeft informatie over de algemene richting van de renteomgeving. Het is echter geen reden om uitsluitend op basis van dat ene besluit een spaarrekening te openen, te sluiten of geld langdurig vast te zetten.
Let bij het vergelijken minimaal op:
de actuele rente;
of de rente vast of variabel is;
de voorwaarden van een eventuele actierente;
de looptijd van een deposito;
de opneembaarheid van het geld;
het maximale rentegevende saldo;
het moment van rente-uitbetaling;
het toepasselijke depositogarantiestelsel.
Bekijk daarom niet alleen het rentebesluit van de ECB, maar vergelijk de daadwerkelijke aanbiedingen van banken in het spaarrenteoverzicht van RevoSave. Voor geld dat je gedurende een afgesproken periode kunt missen, kun je de actuele depositorentes vergelijken.
Samengevat
De ECB bepaalt niet rechtstreeks hoeveel rente je op een spaarrekening ontvangt. Haar beleidsrentes beïnvloeden wel geldmarktrentes, financieringskosten en de algemene renteomgeving van banken.
De depositofaciliteitsrente is momenteel de belangrijkste rente waarmee de ECB haar monetaire koers stuurt. Veranderingen in deze rente kunnen uiteindelijk doorwerken naar vrij opneembare spaarrentes en depositorentes.
De doorwerking is niet automatisch of volledig. Banken houden ook rekening met hun behoefte aan spaargeld, alternatieve financieringskosten, concurrentie, klantgedrag en productvoorwaarden.
Een rentebesluit van de ECB is daarom een belangrijk economisch signaal, maar de actuele rente en voorwaarden van afzonderlijke banken blijven uiteindelijk bepalend voor spaarders.
Bronnen
Van uitleg naar vergelijken
Bekijk welke rente en voorwaarden bij je passen
Vergelijk actuele spaarrekeningen en deposito’s van Nederlandse en Europese banken.